Osnovni pokazatelji

Home / Privreda / Osnovni pokazatelji

Prema rezultatima popisa stanovništva, domaćinstava i stanova u BiH 2013. godine, na području grada Banje Luke, odnosno na površini od 1.239 kvadratna kilometra, bilo je 180.053 stanovnika (M-86.510; Ž-93.543), iz čega slijedi da je prosječna gustina naseljenosti iznosila 145,32 stanovnika na kvadratni kilometar. Prema istom izvoru, oktobra 2013. godine, na području grada je popisano 65.010 domaćinstava (Ø broj članova domaćinstva 2,76) i 87.644 stana.

Republički zavod za statistiku izvršio je procjenu broja stanovinka za 2018. godinu, prema kojoj je na području grada Banje Luke 184.257 stanovnika, a time je i gustina naseljenosti u 2018. godini na području Banje Luke 148,71 stanovnik na kvadratni kilometar.

Broj i struktura zaposlenih radnika

Na osnovu provedenih anketa o radnoj snazi tokom marta i septembra 2018. godine, Republički zavod za statistiku utvrdio je da je u 2018. godini na području grada Banjaluke prosječan broj zaposlenih iznosio 69.800 radnika (mart 2018. godine 69.375 radnika i septembar 2018. godine 70.225 radnika).

Prema registru Poreske uprave RS za opštine i gradove, na dan 31.12.2018. godine na području Banjaluke bilo je zaposleno 71.809 radnika (osnovna djelatnost, sjedište u Banjaluci). Posmatrajući prema poslovnim subjektima, u ukupnom broju zaposlenih na području grada Banjaluke na kraju 2018. godine (71.809 radnika), 63.526 radnika bilo je zaposleno kod pravnih lica, a 8.283 radnika kod samostalnih preduzetnika. Pri tom je ukupno bilo 16.304 aktivna poslovna subjekta (8.293 pravna lica i 8.011 preduzetnika).

Nakon razvrstavanja i obrade podataka iz registra Poreske uprave RS, Odjeljenje za privredu je utvrdilo da u ukupnom broju zaposlenih radnika u 2018. godini (71.809 radnika), 60,51% čine zaposleni u privrednim djelatnostima (43.452 radnika), a 39,49% zaposleni u neprivrednim organizacijama, ustanovama i institucijama (28.357 radnika). Posmatrano prema oblastima privređivanja, najveći broj radnika u 2018. godini (deset prvorangiranih) bio je zaposlen: u oblasti trgovine (12.838 radnika ili 17,88%), u javnoj upravi, odbrani i obaveznom socijalnom osiguranju (8.785 radnika ili 12,24%) i u prerađivačkoj industriji 7.423 radnika (10,34%), a zatim slijede zaposleni u zdravstvu i socijalnom radu (6.445 radnika, odnosno 8,98%), u oblasti saobraćaja i skladištenja 6.234 radnika (8,68%), u obrazovanju 5.554 radnika (7,73%), u finansijskim djelatnostima i osiguranju 4.302 radnika (5,99%), u stručnim, naučnim i tehničkim djelatnostima 3.536 radnika (4,92%), u djelatnosti informacija i komunikacija 3.361 radnik (4,68%) i u oblasti ugostiteljstva i hotelijerstva 3.280 radnika (4,57%). U ostalih devet privrednih i neprivrednih djelatnosti bilo je zaposleno 10.051 radnik, odnosno 14,00% ukupnog broja zaposlenih.

Stopa zaposlenosti na području grada Banjaluke u 2018. godini iznosila je 39,0% (odnos broja zaposlenih i broja stanovnika, kojeg je procijenio Republički zavod za statistiku).

Računajući stopu nezaposlenosti kao odnos aktivne ponude radne snage i zbira nezaposlenih i zaposlenih (administrativna stopa nezaposlenosti), na području grada Banjaluke zabilježeno je smanjenje stope nezaposlenosti, sa 14,3% decembra 2017. godine na 11,3% decembra 2018. godine.

Prema izvješajima Poreske uprave RS, na području grada Banjaluke porast zaposlenosti nastavljen je i u 2018. godini. U poređenju sa stanjem zaposlenosti na kraju 2017. godine, broj zaposlenih sa stanjem 31.12.2018. godine iznosio je 71.809 i povećan je u odnosu na isti izvor na kraju 2017. godine za 3.572 radnika ili 5,2%.

Odnos broja penzionera i zaposlenih lica ilustruje podatak da je decembra 2018. godine, kao  i 2017. i 2016. godine, na području grada Banjaluke na svakih deset zaposlenih radnika bilo šest penzionera.

Broj zaposlenih u gradu

Pogledaj

Uporedni pokazatelji zaposlenosti

Pogledaj

Samostalno preduzetništvo

Prema registru Odjeljenja za privredu, broj aktivnih samostalnih preduzetnika na području grada Banjaluke iznosio je 31.12.2018. godine 4.234, što je 1,0% više, u odnosu na 31.12.2017. godine (4.192), odnosno više za 42 samostalna preduzetnika. Pri tom je tokom 2018. godine u Odjeljenju za privredu izdato je 580 odobrenja za rad samostalnih preduzetnika, a odjava i gašenja samostalnih djelatnosti 538.

Prema šiframa djelatnosti, Odjeljenje za privredu je utvrdilo da je krajem 2018. godine najviše bilo aktivnih trgovinskih radnji 1.174 (27,73%), ugostiteljskih radnji 858 (20,26%), u oblasti ostalih uslužnih djelatnosti 610 (14,41%), u oblasti prerađivačke industije 380 (8,97%), preduzetnika u oblasti stručnih, naučnih i tehničkih djelatnosti 354 (8,36%), u oblasti saobraćaja i skladištenja 324 (7,65%), u oblasti građevinarstva 193 preduzetnika (4,56%), u oblasti informacija i komunikacija 99 preduzetnika (2,34%), dok su s učešćem manjim od 2% poslovali preduzetnici u oblasti administrativnih i pomoćnih uslužnih djelatnosti (67 preduzetnika-1,58%), u oblasti umjetnosti, zabave i rekreacije (60 preduzetnika-1,42%), u oblasti obrazovanja (35 preduzetnika-0,83%), u oblasti poljoprivrede, šumarstva i ribarstva 31 preduzetnik (0,73%), u poslovanju nekretninama 30 preduzetnika (0,71%), u finansijskim djelatnostima 17 preduzetnika ili 0,40% i u zdravstvu 2 preduzetnika ili 0,05% ukupnog broja samostalnih preduzetnika.

Prema podacima Poreske uprave RS, sa stanjem 31.12.2018. godine, na području grada Banjaluke bilo je registrovano 8.011 samostalnih preduzetnika (u ovaj broj, koji publikuje Poreska uprava RS, uključeni su i preduzetnici, kojima odobrenja za rad izdaju republički i drugi organi), kod kojih je ukupno bilo zaposleno 8.283 radnika (u preduzetničkoj djelatnosti, ukuljučujući i poslodavca, prosječno je prijavljen-zaposlen 1,03 radnik). U odnosu na izvještaj Poreske uprave RS za 31.12.2017. godine, na kraju 2018. godine zabilježeno je povećanje broja samostalnih preduzetnika 0,9%, odnosno za 74 preduzetnika, dok je broj zaposlenih u preduzetništvu na kraju 2018. godine manji za 415 radnika, odnosno manji 4,8%, u odnosu na kraj 2017. godine.

Samostalni preduzetnici - stanje

Pogledaj

Investicije

Prema podacima Republičkog zavoda za statistiku o realizovanim investicijama, koji se publikuju oktobra tekuće godine za prethodnu godinu, u 2017. godini na području grada Banjaluke vrijednost realizovanih investicija iznosila je 410.648.000 KM i za 24,6% je manja, u odnosu na 2016. godinu (544.804.000 KM).

S aspekta karaktera izgradnje, na izgradnju novih kapaciteta odnosilo se 68,1%, na rekonstrukciju, modernizaciju i proširenje 23,1%, a na održavanje postojećih kapaciteta 8,8%. Sa stanovišta tehničke strukture, najveće učešće imaju investicije u mašine, opremu i transportna sredstva (48,0%) i investicije u građevinske objekte (36,1%), dok se na ostale investicije odnosilo 15,9% vrijednosti ukupnih investicija u 2017. godini.

Posmatrajući kretanje vrijednosti investicija, realizovanih na području grada Banjaluke u periodu od 2011. do 2017. godine, uočava se da je naročit rast zabilježen u 2013. godini, u odnosu na 2012. godinu (29,2%), dok je u 2014. godini, u odnosu na 2013. godinu zabilježeno smanjenje vrijednosti investicija od 44,7%. Shodno tome, u 2014. godini znatno je smanjeno i učešće vrijednosti investicija grada Banjaluke u investicijama Republike Srpske (sa 41,8% u 2013. godini na 17,9% u 2014. godini). Ponovno povećanje vrijednosti investicija zabilježeno je u 2015. godini od 12,7%, u odnosu na 2014. godinu, kao i 2016. godine, u odnosu na prethodnu, od 35,4%, uz istovremeno povećanje učešća vrijednosti investicija grada Banjaluke u investicijama Republike Srpske (u 2015. godini od 24,6%, a u 2016. godini od 32,6%). Međutim, u 2017. godini, u odnosu na 2016. godinu, vrijednost investicija grada Banjaluke smanjena je za 24,6%, a njeno učešće u investicijama Republike Srpske u 2017. godini iznosilo je 25,5%.

Pregled realizovanih investicija

Pogledaj

Najznačajnije investcije u periodu 2013-2018. godina

Pogledaj

Tržište rada

Prema podacima Biroa za zapošljavanje Banjaluka, na dan 31.12.2018. godine aktivnu ponudu radne snage na području grada činilo je 9.156 nezaposlenih lica. Prema evidenciji Biroa, u periodu januar-decembar 2018. godine prosječan broj nezaposlenih lica iznosio je 10.093, što je manje za 2.948 lica ili za 22,6%, u odnosu na prosječan broj nezaposlenih lica u 2017. godini (13.041). Tokom 2018. godine, po osnovu zaposlenja brisano je s evidencije Biroa za zapošljavanje Banjaluka 7.051 nezaposleno lice (466 lica više, nego u 2017. godini), dok je u istom periodu evidentirano novoprijavljenih 7.858 lica, koja traže zaposlenje (396 lica više, u odnosu na 2017. godinu).

U strukturi ukupnog broja aktivne ponude radne snage na dan 31.12.2018. godine, nezaposlenih ženskog pola na kraju 2018. godine bilo je 56,0%, a muškog pola 44,0%. U starosnoj strukturi nezaposlenih lica, 59,6% čine nezaposleni životne dobi od 30 do 55 godina. Posmatrajući kvalifikacionu strukturu aktivne ponude radne snage na dan 31.12.2018. godine, najveće učešće od 33,3% imaju nezaposlena lica tehničari srednje stručne spreme, a zatim slijede nezaposleni kvalifikovani radnici s učešćem od 27,1% i nezaposleni VSS (180 i 240 ECTS) 22,4%.

U odnosu na stanje aktivne ponude radne snage na području grada Banjaluke na isteku 2017. godine (11.378 nezaposlenih lica), krajem 2018. godine aktivna ponuda radne snage (9.156 nezaposlenih lica) bilježi smanjenje od 19,5%, odnosno za 2.222 nezaposlena lica, što potvrđuje da je trend smanjenja evidentiranih nezaposlenih lica nastavljen i u 2018. godini.

Ugostiteljstvo i turizam

Na području grada Banjaluke u oblasti ugostiteljstva i turizma poslovalo je u 2018. godini 858 samostalnih preduzetnika i 106 preduzeća (964 poslovna subjekta različitih oblika organizovanja), u kojima je bilo zaposleno 3.280 radnika ili 4,57% ukupnog broja zaposlenih na području grada. Usluge smještaja na području grada u 2018. godini pružalo je 50 objekata (hoteli, moteli, hosteli, pansioni i prenoćišta), koji raspolažu sa 911 soba i 1.920 ležajeva.

U 2018. godini ukupno je ostvareno 132.283 noćenja ili 2,7% više, u odnosu na broj noćenja, ostvaren u 2017. godini (128.791), od čega su 53.795 noćenja domaćih gostiju (40,67%) i 78.488 noćenja stranih gostiju (59,33%). Banjaluku je tokom 2018. godine posjetilo ukupno 85.060 turista, kojih je 1,1% više, u odnosu na 2017. godinu, od čega je 37.504 dolaska domaćih turista (44,1%), a 47.556 dolazaka stranih gostiju (55,9%).

Iskorištenost smještajnih kapaciteta u 2018. godini iznosila je u Banjaluci 19,14% (u Republici Srpskoj 23,8%), a prosječno zadržavanje turista u Banjaluci u 2018. godini bilo je 1,55 dana (domaćih turista 1,4 dana, a stranih turista 1,6 dana). Pri tom je ostvaren najveći broj dolazaka stranih turista u Banjaluku iz Srbije, Slovenije i Hrvatske, što ujedno čini oko 60% ukupnih dolazaka stranih turista u Banjaluku.

Podaci o radnoj snazi

Pogledaj

Plate i penzije

Prema podacima Republičkog zavoda za statistiku, prosječna neto plata zaposlenih na području grada Banjaluke u 2018. godini iznosila je 981 KM (u 2017. godini 958 KM), dok je prosječna mjesečna neto plata na nivou Republike Srpske u 2018. godini iznosila 857 KM.

Prosječna neto plata zaposlenih u Republici Srpskoj u 2018. godini iznosila je 857 KM i veća je, u odnosu na prosječno isplaćenu neto platu u 2017. godini (831 KM), nominalno za 3,1%, a realno za 1,9%, Zaposleni u oblasti finansijskih djelatnosti i djelatnosti osiguranja ostvarili su najveću prosječnu neto platu u 2018. godini (1.369 KM), veću od prosjeka na nivou Republike Srpske za 512 KM, dok su najniže prosječne mjesečne neto zarade u 2018. godini ostvarene u oblasti ugostiteljstva i hotelijerstva (575 KM) i građevinarstva (580 KM).

Prosječna mjesečna bruto plata zaposlenih na području grada Banjaluke u 2018. godini iznosila je 1.574 KM, a na nivou Republike Srpske 1.358 KM.

Na kraju 2018. godine na području grada Banjaluke bilo je 40.143 penzionera, a prosječna isplaćena penzija za decembar 2018. godine iznosila je 391,65 KM. Na nivou Republike Srpske 263.952 penzionera ostvarila su prosječan iznos penzije za decembar 2018. godine u iznosu od 366,46 KM.

Prosječne mjesečne bruto i neto plate

Pogledaj

Rezultati procesa privatizacije banjalučkih preduzeća

Prema rezultatima procesa privatizacije državnog kapitala u preduzećima, koje publikuje Investiciono-razvojna banka RS, u okviru 185 banjalučkih preduzeća, za koja je utvrđen metod gotovinske prodaje državnog kapitala, u proteklih 18 godina privatizovana su ukupno 134 preduzeća (72,43% ukupnog broja banjalučkih preduzeća predviđenih za privatizaciju).

Prihod ostvaren prodajom državnog kapitala 134 banjalučka preduzeća iznosi 1.373.677.195,93 KM. U posljednjih šest godina rezultati privatizacije sadržani su u prihodu od prodaje akcija 9 banjalučkih preduzeća, čijim se akcijama trgovalo na Banjalučkoj berzi u redovnom berzanskom poslovanju ili putem aukcija.

Sagledavanjem pregleda neprivatizovanih preduzeća iz baze IRB RS, utvrđeno je da su u registru IRB RS 22 neprivatizovana banjalučka preduzeća, od kojih je:

-Odlukom Vlade Republike Srpske od 30.11.2017. godine, 18 preduzeća određeno preduzećima od strateškog značaja za Republiku Srpsku, čiji državni kapital do daljnjeg neće biti predmet privatizacije, a na navedenoj listi je 8 preduzeća, čije je sjedište u Banjaluci („Industrijske plantaže“ a.d., „Aerodromi Republike Srpske“ a.d., Preduzeće za poštanski saobraćaj Republike Srpske“ a.d., JP „Putevi Republike Srpske“ d.o.o., JP „Auto-putevi Republike Srpske“ d.o.o., „Lutrija Republike Srpske“ a.d., „Vererinarsko-stočarski centar“ a.d. i „Kosmos“ a.d.),

-Planom privatizacije IRB RS za 2018. godinu, sa stanjem 31.07.2019. godine, ponuđena su na prodaju banjalučka preduzeća: „Kosmos“ a.d. (100,0% državnog kapitala-strateško) i „Krajinapetrol“ a.d. (42,27% državnog kapitala-berza),

-pet neprivatizovanih banjalučkih preduzeća je pod dugogodišnjim stečajem, a nad jednim je okončan postupak likvidacije.

Rezultati privatizacije

Pogledaj

Tabelarni pregledi rezultata privatizacije

Pogledaj

Prerađivačka industrija je i dalje jedan od nosilaca privrednog razvoja, ali s dvostruko manjim učešćem u strukturi privrede, nego prije tri decenije. Prerađivačka industrija treba da postane ključni segment za kreiranje novih radnih mjesta i postizanje dinamičnijeg privrednog rasta, uz zamah proizvodnih aktivnosti namijenjenih izvozu. Fiksni kapital proizvodnih kapaciteta u prerađivačkoj industriji znatno je niži, u odnosu na „tešku“ industriju metalskog tipa, a radna snaga je jeftinija te je s aspekta uslova investiranja atraktivnija za strane ulagače. Međutim, znatno veće učešće ostvarile su druge privredne grane kao: trgovina, saobraćaj i skladištenje, informacije i komunikacije, građevinarstvo, finansijsko-tehničke i poslovne usluge i poljoprivreda, koje postaju nosioci privrednog razvoja.

Pregledi kretanja

Demografska slika

Pogledaj

Spoljnotrgovinska razmjena

Pogledaj

Osnovni finansijski pokazatelji

Pogledaj

Osnovni ekonomski pokazatelji

Pogledaj

Ažurirano: 1. avgust 2019. godine